Februari: Eerste stekkerbatterijen in Otterbeek

Burgerbeweging Klimaan plaatste begin dit jaar drie stekkerbatterijen in de woonwijk Otterbeek. Deze batterijen moeten het eigenverbruik van de zonnedaken, die de voorbije jaren op bijna elk huis werden geplaatst, aanzienlijk verhogen. De drie eerste batterijen vormen een testcase, met het oog op een mogelijke verdere uitrol. Voor die batterijen hebben de gezinnen niets moeten betalen.

In de krant werd dit project omschreven als een “Europese primeur”. Waarom eigenlijk? En klopt dat wel?

De afgelopen jaren spande Klimaan zich samen met Woonmaatschappij Rivierenland en de stad Mechelen in om het energieverbruik van de wijk te verduurzamen. Bijna elke woning werd voorzien van een eigen zonnedak, ook wel een PV-installatie genoemd. Die zonnedaken werden gefinancierd door Klimaan.

Een mooie verwezenlijking waar we nog steeds trots op zijn. Toch merkten we dat het eigenverbruik bij veel bewoners lager lag dan gehoopt. Dat is om dezelfde reden waarom jij misschien overweegt een batterij te nemen, of er al eentje hebt: overdag, wanneer de zon schijnt, zijn veel mensen niet thuis maar op het werk of onderweg. ’s Avonds, wanneer het donker wordt, stijgt het verbruik net omdat huishoudelijke toestellen dan volop nodig zijn.

De zonnestroom die overdag wordt opgewekt, vloeit daardoor grotendeels terug naar het net. In zo’n scenario kan een thuisbatterij helpen. Alleen is een klassieke batterij een flinke investering. Bovendien komen daar vaak breekwerken, een installateur en een keuring bij kijken. Dat maakt de stap voor veel gezinnen groot, zeker bij kleinere installaties of een beperkt verbruiksprofiel.

Foto: coöperatieve zonnedaken op woningen in Otterbeek. Gerealiseerd samen met coöperanten.

In april 2025 deed de stekkerbatterij haar intrede in België. Een nieuw technologisch snufje, waarvoor toen zelfs nog een wettelijk kader ontbrak.

Deze plug-and-play batterij is als het ware een nieuwe generatie van de klassieke thuisbatterij. Ze is compacter, heeft een kleinere capaciteit en werkt eenvoudig door de stekker in het stopcontact te steken. Geen breekwerken. Geen aparte installateur. Geen bijkomende keuring. Ook het prijskaartje ligt een stuk lager.

Specifiek gaat het in dit project om de Marstek Venus E, in combinatie met het Jullix energie management systeem, kortweg EMS. Zo’n EMS maakt de stekkerbatterij een stuk slimmer. Waar de batterij op zichzelf vooral reageert op wat er op dat moment gebeurt, zorgt het EMS voor sturing op basis van verbruik, opwek en timing. 

Daarnaast kan een energiemanager zoals Jullix helpen om pieken op te vangen wanneer meerdere toestellen tegelijk aanstaan. De batterij kan dan tijdelijk energie leveren, waardoor de hoogste vermogenspieken in huis worden afgevlakt. Dat beperkt de belasting van het elektriciteitsnet en kan ook een positieve impact hebben op het capaciteitstarief.

In een volgende fase hopen we ook een andere functie te activeren: curtailment. Daarbij wordt de productie van de zonnepanelen afgestemd op het verbruik in huis. Wanneer de injectieprijzen negatief zijn, kan het systeem vermijden dat overtollige stroom naar het net wordt gestuurd.

Zo vermijden we dat er energie wordt geïnjecteerd op momenten dat dat financieel nadelig is. Tegelijk helpt het om de druk op het lokale elektriciteitsnet te verlagen.

Zo’n kleinere batterij sluit perfect aan bij het verbruik van deze gezinnen. Ze zijn vaak overdag niet thuis, hebben geen eigen laadpaal en geen uitzonderlijk hoog energieverbruik. De stekkerbatterij leent zich hier dus bijzonder goed voor.

En jawel: binnen Europa is dit de eerste keer dat stekkerbatterijen op deze manier worden ingezet binnen een sociaal woonproject. Daarmee zullen ze een belangrijke, tot nu toe ontbrekende schakel invullen.

Net als bij de zonnepanelen dragen de bewoners zelf geen investering. Die wordt volledig gedragen door Klimaan. Bovendien geldt er een prijsgarantie: de lokaal opgeslagen stroom wordt aan de bewoners verkocht tegen een tarief dat gegarandeerd 10 procent onder het sociale energietarief ligt.

Voor veel kwetsbare gezinnen vormt de investering in energie-oplossingen een drempel. Met dit project draait Klimaan die logica om: de coöperatie investeert, terwijl de huurder vanaf dag één profiteert van een lagere energiefactuur. Met de toevoeging van de batterijen wordt die besparing bovendien nog robuuster.

De komende maanden verwachten we dat het eigenverbruik merkbaar zal stijgen. Om dat goed op te volgen, begeleiden we de drie testgezinnen. We beantwoorden vragen over de werking van de batterij en de app, geven tips over wanneer toestellen het best worden gebruikt en ondersteunen waar nodig. Zo verhoogt niet alleen het eigenverbruik, maar ook de energiegeletterdheid in de hele buurt. Zo zien we graag!