U2Demo
Een Europees onderzoeksproject binnen het Horizon Programma
In Otterbeek liggen op bijna alle sociale huurwoningen zonnepanelen. Die produceren op zonnige momenten soms meer elektriciteit dan de bewoners op dat moment verbruiken. Hoe kunnen we die lokale zonnestroom toch zo goed mogelijk benutten?
Dat onderzoeken we met het Europese onderzoeksproject U2Demo. Samen met bewoners bekijken we hoe we het overschot aan zonnestroom kunnen delen met andere huishoudens in de buurt. Zo willen we lokale zonne-energie nog beter benutten én ervoor zorgen dat meer bewoners kunnen genieten van betaalbare, duurzame energie.
WAAROVER GAAT HET
Zeventien partners uit acht landen, energiecoöperaties, universiteiten, netbeheerders, energiebedrijven en softwarebouwers, ontwikkelen samen digitale tools die het delen van zonnestroom eenvoudig, betrouwbaar en eerlijk maken.
Alles wat we bouwen is open source en werkt los van één bepaalde leverancier, zodat andere buurten en coöperaties er later gewoon mee aan de slag kunnen. Klimaan is de Belgische testplek: bij ons worden die tools uitgetest in de praktijk, bij echte gezinnen in een echte wijk.
ONZE TESTWIJK: OTTERBEEK
Otterbeek is een sociale woonwijk ten noorden van Mechelen. Samen met woonmaatschappij Woonland en Stad Mechelen legde Klimaan er in twee fases 1.795 zonnepanelen op 197 sociale woningen, samen goed voor 741 kilowattpiek. De bewoners investeerden zelf niets: ze betalen enkel voor de zonnestroom die ze verbruiken, aan 90 procent van het sociaal tarief. Wie verbruikt wanneer de zon schijnt, betaalt dus minder.
Precies dat maakt Otterbeek een boeiende testcase. De mensen die de stroom gebruiken, zijn niet dezelfde als wie in de panelen investeerde. En veel bewoners hebben weinig voeling met energiefacturen of apps. Als een oplossing hier werkt, werkt ze bijna overal.
Lees meer over de sociale woonwijk Otterbeek. De installatie van de zonnepanelen werd gerealiseerd onder het Europese onderzoeksproject TANDEMS.
WAT WE UITTESTEN
Zeventien gezinnen vormen samen een energiedeelgroep: een tiental woningen met zonnepanelen in Otterbeek, aangevuld met zeven huishoudens zonder panelen uit nabijgelegen sociale woningen van Woonland. Zo gaat zonnestroom die anders naar het net verdwijnt naar mensen die er meteen iets aan hebben.
Deze gezinnen kregen ook een klein scherm in huis dat toont hoeveel stroom er op dat moment wordt opgewekt en verbruikt. We willen weten of dat directe zicht mensen echt helpt om hun wasmachine of vaatwas op een zonnig moment te zetten, en of dat ook lukt zonder zo’n scherm.
In drie woningen plaatsten we daarnaast een thuisbatterij van 5 kilowattuur, in gebruik sinds december 2025. Die batterijen blijven eigendom van Klimaan: de bewoners betalen niets voor de installatie en enkel voor wat ze eruit verbruiken. Zo bewaren we een deel van de middagzon voor ’s avonds.
BEWONERS DENKEN MEE
Tijdens onze Energiebabbels zitten we geregeld samen met bewoners uit Otterbeek en de omliggende wijken. Wat begrijpen ze wel en niet? Welke informatie helpt hen vooruit? Die gesprekken bepalen mee hoe het platform er uiteindelijk uitziet. Technologie die niemand snapt, lost namelijk niets op.
WAAR WE TEGENAAN LOPEN
Onderzoek doen betekent ook eerlijk zijn over wat niet lukt. Energiedelen over het openbare net brengt vandaag administratieve kosten van de energieleveranciers met zich mee. Voor de kleine hoeveelheden die tussen woningen worden uitgewisseld, wegen die kosten zwaarder door dan de opbrengst. Daarom houden we de testgroep bewust klein en zoeken we ondertussen naar alternatieven, zoals die thuisbatterijen.
We onderzochten ook of we het overschot aan zonnestroom konden inzetten voor een warmtenet in een aangrenzende wijk. Dat bleek niet haalbaar. En de verbruiksgegevens van de netbeheerder komen met vertraging binnen, wat correct afrekenen traag en ingewikkeld maakt.
Stuk voor stuk zijn dat waardevolle lessen: ze tonen precies waar de regels en de techniek nog moeten meegroeien.
WAAROM HET ERTOE DOET
Otterbeek is een kleine wijk, maar de vragen zijn groot. Hoe verdeel je lokale zonne-energie eerlijk?
Hoe betrek je mensen voor wie de energiefactuur nu al zwaar weegt? Wat we hier leren, vertaalt het consortium naar tools die overal in Europa bruikbaar zijn, en waar we in Mechelen zelf ook beter van worden.
HOE HANGT DIT SAMEN?
Klimaan is betrokken in heel wat verschillende onderzoeksprojecten. Hoe hangen die eigenlijk samen?
U2Demo gaat over delen. Met INNO-TREC zetten we vanaf 2026 in dezelfde wijk een stap verder: daar belonen we bewoners met energiekredieten wanneer ze verbruiken op het moment dat de zon schijnt, en komt er een laadpaal met deelwagen bij. En dat de vaste kosten van energiedelen een klein voordeel snel opeten — de reden waarom onze testgroep klein blijft — is precies wat we ook in het rekenwerk van ReInvent terugzagen.
PROJECT DETAILS
De standpunten en meningen op deze webpagina zijn uitsluitend die van de auteurs en geven niet noodzakelijkerwijs de standpunten en meningen van de Europese Unie of het Europees Uitvoerend Agentschap voor Klimaat, Infrastructuur en Milieu (CINEA) weer. De Europese Unie en de subsidieverstrekkende instantie kunnen hiervoor niet aansprakelijk worden gesteld.
Partners
